دانستنیها
مطالب علمی
نويسندگان
لینک دوستان

بیان مسـئله

در کلاس های اول راهنمایی مدرسه فرزانگان دانش  آموزان علی رغم هوش بالایشان وسرعت زیاد در یادگیری مطالب وپاسخ به سوالات به هنگام تدریس (فرایند یاددهی-یادگیری) تمرکز لازم را نداشتند وبا کوچکترین عاملی دچار حواس پرتی شده وتمرکز خود را از دست می دادند. زمان تدریس مرتباً به ساعت کلاس که در بـالای تخـته قـرار داشت نگاه می کردند وصدای پنکه، سروصدای سالن وکلاس های مجاور حتی لوازم التحریر فانتزی دانش آموزان حواس آن ها را پرت می کرد وتمرکز آنها را برهم می زد این موارد به تشخیص ما وبعضی از همکاران در روند یاددهی ویادگیری فراگیران اختلال ایجاد می کرد وباعث می شد که بازده کیفی وکمی کلاس کاهش یابد وانگیزه ی دانش آموزان برای حضور در کلاس کم شود. این مشکل ما را برآن داشت که چگونه می توانیم تمرکز دانش آموزان را درکلاس های علوم وجغرافیا افزایش دهیم؟


ارائـه اطـلاعات (شـواهد 1 )

شاخص های کیفی وضع موجود

باتوجه به اهداف کلی از آموزش جغرافیا وعلوم با مشاهده دقیق رفتار دانش آموزان ونمرات ماه اول وپرسش از همکاران ،اولیا ودانش آموزان مشخص شد که:

- دانش آموزان تمرکز لازم جهت شرکت درکلاس را نداشتند.

- وقتی سوالی ازمعلم می پرسیدند به پاسخ معلم بی توجه بودند. - فراموش می کردند کتاب های درسی را به مدرسه بیاورند. - اغلب اضطراب داشتند. - به هنگام تدریس نقاشی می کشیدند. - با کوچکترین صدا ازبیرون ،واکنش نشان می دادند ونظم کلاس رابهم می زدند.

 

 

شـاخص هـای کـمی وضـع موجـود

مولفه ها

سروصدای محیط بیرون

شلوغی

داخل کلاس

سوالات بی مورد بعضی دانش آموزان

 

محیط فیزیکی نامطلوب کلاس

صدای آرام معلم وروش تدریس

وسایل فانتزی دانش آموزان

عکس هاو پوستر های نصب شده در کلاس

خستگی روزانه تغذیه نامناسب

کل دانش آموزان

فراوانی

مطلق

30

35نفر

15نفر

6نفر

17نفر

13نفر

15نفر

20نفر

44نفر

درصد

18/68

54/79

09/34

63/13

63/38

54/29

09/34

45/45

100

جدول شماره 1: جدول فراوانی دانش آموزان که براثر عوامل برهم زننده تمرکز، حواسشان پرت        می شود نسبت به کل دانش آموزان پایه اول)

راه حـل هـای پیشـنهادی

برای برطرف شدن این مشکل موارد زیر پیشنهاد شد:

1) توجه به تفاوت های فردی دانش آموزان وتعیین تیپ های شخصیتی آنها(بصری-سمعی-جنبشی ولمسی)

2) استفاده از تشویق لفظی   3) تقویت کنجکاوی ، جستجوگری وتمایل به اکتشاف در شاگردان

4) انجام دادن کارهای غیرمنتظره در کلاس     5) استفاده از نمایش وبازی درتبیین مطالب درسی

6) ترتیب دادن شرایط محیط آموزشی به نحوی که برای شاگردان خوشایند باشد.

7) اتاق درس دل انگیز    8) بیان اهداف آموزشی درس درابتدای بحث

9) تغییر روش تدریس معلم   10) توجه به وضعیت جسمانی

11) مسئولیت دادن به شاگردان درون گرا وکم رو.   12) توجه به تغذیه مناسب دانش آموزان

13) عدم ورود به بحث های حاشیه ای زمان تدریس.

14) هماهنگی با دفتر مدرسه برای کنترل شلوغی خارج کلاس وهماهنگی با اولیا برای عدم تهیه ی وسایل فانتزی.

اجـرای راه حـل هـا

اجرای موارد زیر پس از اعتباریابی صورت پذیرفت.

1)  توجه به تفاوت های فردی دانش آموزان ومشخص کردن تیپ های شخصیتی آن ها.

فروانی

مولفه ها

بصری

سمعی

لمسی

جنبشی

کل پایه اول

مطلق

15نفر

9نفر

10نفر

10نفر

44نفر

درصد

09/34

47/20

72/22

72/22

100

جدول شماره 2- فراوانی تیپ های شخصیتی درپایه اول راهنمایی مدرسه فرزانگان

2- کنترل دانش  آموزان شلوغ وممانعت از صحبت های بی مورد آنها در کلاس.

3- تغییر روش تدریس معلم   4- استفاده از وسایل کمک آموزشی   5- استفاده از نمایش وبازی در تبیین مطالب 6 - استفاده از شعر ونقاشی وتقویت قدرت تخیل دانش آموزان در تفهیم موضوع درسی

7- توجه به تغذیه مناسب دانش آموزان وا ختصاص زمان معین برای صرف صبحانه 8- عدم استفاده دانش آموزان از وسایل فانتزی  9- هماهنگی با دفتر مدرسه وهمکاران جهت حفظ آرامش محیط بیرون کلاس

ارائه اطلاعات(شواهد 2 )

در اواخر سال تحصیلی 88-87 باتوجه به فعالیت های انجام شده درکلاس وبا توجه به نظرهمکاران وخود دانش آموزان نتایج زیر حاصل شد دانش آموزان:

1) تمرکز لازم جهت شرکت در کلاس را داشتند وکتاب هایشان رابه طور منظم درکلاس می آوردند.

2) درفعالیت های آموزشی وگروهی شرکت می کردند.

3) توانایی لازم برای پاسخگویی به سوالات ارزشیابی تکمیلی را داشتند.

4) انگیزه لازم برای حضور در کلاس را داشتند واز کلاس لذت می بردند.

5) انگیزه تمیز ومرتب نگه داشتن دفتر  و کتاب درس های مربوطه را در خود تقویت کردند.

6) جهت برقراری سکوت در کلاس با ما همکاری لازم را انجام دادند.

7) به ساختن وسایل کمک آموزشی علاقه نشان داده ومبادرت می ورزیدند.

8) از وسایل فانتزی استفاده ی محدودتری می کردند.

باتوجه به شاخص های کمی وکیفی طرح می توان نتیجه گرفت : که استعدادهای زیستی، بلوغی وبه کارگیری تعدادی از راهبردهای معین به دانش آموزان کمک می کند تا علاقه وانگیزشان نسبت به درس بالا رود ودر نتیجه تمرکز بیشتری هنگام حضور در کلاس داشته باشند.

«اِنَّ اللهَ لایغَیروا مابِقَومٍ حتی یغَیروا مابِانفُسهِمِ»

  

·   چگونه توانستم با احیائ آزمایشگاه و کارگاه مدرسه دبیران را جهت انجام فعالیت های آزمایشگاهی وکارگاهی تشویق نمایم

·        زهره ریحانی/

 بیان مسله:

از سال تحصیلی 87-86 تا کنون بعنوان متصدی آزمایشگاه و کارگاه مهمترین مسله ای که به آن روبه رو بودم علی رغم وجود تجهیزات نسبتا مناسب و محیط بزرگ  آزمایشگاه  اما برخی دبیران علوم وحرفه وفن مایل به استفاده از آن محیط نبودند و بیش تر ترجیح می دادند که آزمایش ها و برخی فعالیت های عملی را در کلاس انجام دهند .بامطالعه کتب ومجلات وجستجوی تحقیقات همکاران در یافتم میزان استفاده از آزمایشگاه در مدارس ایران تاسف بار ونگران کننده است آن چه از پژوهش ها به دست می آید حاکی از آن است که آزمایشگاه در مدارس مجهول ودر دیدگاه مدیران و معلمان مغفول مانده است این اقدام پژوهی در پی آن است تا به یاری حق و توسل بر ائمه اطهار علیهم السلام و اجرای یکسری از راهکارهای عملی که منجر به احیاء آزمایشگاه و کارگاه مدرسه می شود ،گامی موثر در جهت تشویق دبیران به انجام فعالیت های عملی بردارد.

شواهد نیاز به پژوهش (شواهد 1) :

در اوایل سال تحصیلی (88-87) از مجموع7 دبیری که انتظار میرفت از  آزمایشگاه و کارگاه  استفاده کنند تنها 2 نفر علاقه مند به استفاده از آنجا بودند . لذا تعداد علاقه مندان به استفاده از آزمایشگاه و کارگاه  نسبت به مجموع دبیرانی که انتظار میرفت از آن محیط استفاده کنند بسیار ناچیز واندک است.

راه حل های پیشنهادی:

بطور کلی با جمع آوری پرسشنامه دانش آ موزان و تجزیه وتحلیل آنها و همچنین مصاحبه با همکاران و نتایج مطالعه انجام شده و جمع بندی آنها (24) راهکار پیشنهاد شد از جمله : 1- احداث کتابخانه علمی در آزمایشگاه 2-تهیه کمد هوددار 3-تهیه آلبوم عکس از فعالیتهای آزمایشگاهی  و کارگاهی 4-اهداء حشرات و حیوانات تاکسی درمی شده 5-تهیه صندوق کمک به تهیه تجهیزات آزمایشگاه و کارگاه و...بود

راه حل های انتخابی و اجرا :فرآیند اجرای راه حل ها به شرح زیر بوده: 1- احداث کتابخانه علمی در آزمایشگاه :با انتقال تمامی کتب علمی از کتابخانه مدرسه به محیط آزمایشگاه و با خرید کتابهای علمی جدید در سال تحصیلی جاری صاحب یک کتابخانه علمی کوچک در آزمایشگاه شدیم

2-تهیه کمد هود دار : برای جلوگیری از انتشار بوی مواد شیمیایی (اسید وبازها) که باعث نارضایتی دانش آموزان میشد ،کمد هودداری جهت نگهداری وسایل شیمی تهیه شد .3-تهیه آلبوم عکس از فعالیتهای آزمایشگاهی : به منظور انگیزه بیشتر دانش آموزان به شرکت در فعالیتهای گروهی ،ماهیانه از دانش آموزان در حین انجام آزمایش و فعالیتهای کارگاهی درس حرفه وفن عکس گرفته می شد

شواهد موفقیت در پژوهش (شواهد2) :

در مدرسه پژوهشگر ،تعداد دبیران علاقمند به استفاده از   آزمایشگاه و کارگاه   به 6  نفر رسیده است بر اساس داده های فوق در اواخر سال تحصیلی میزان علاقمندان به استفاده از آزمایشگاه و کارگاه   از 2 نفر اولیه (وضع موجود ) به 6 نفر (وضع مطلوب ) رسیده است .

 

·   چگونه توانستم دانش آموزان پایه اول راهنمایی را به درس علوم تجربی علاقه‌مند نموده و سطح نمرات آنان را بهبود بخشم.

·        محمود ارسی

بیان مسأله و توصیف وضع موجود:

اقدام پژوه با داشتن 15 سال سابقه تدریس در درس علوم تجربی، به عنوان دبیر علوم در مدرسه راهنمایی پسرانه غیر دولتی البرز از ناحیه 4 آموزش و پرورش قم در سال تحصیلی 88-87 به صورت غیر موظف مشغول تدریس می‌باشد. کلاس مورد نظر من کلاس اول راهنمایی با 13 نفر دانش آموز می‌باشد. که پس از چندین هفته که از سال تحصیلی می‌گذشت در بررسی نمرات آنان مشاهده گردید که سطح نمرات دانش آموزان در حد پائین و غیر قابل قبولی است. دانش آموزان کلاس به درس علوم علاقه چندانی ندارند و تکالیف خود را در منزل انجام نمی‌دهند و بعضی از آنها تکالیف خود را در مدرسه به صورت رونویسی از دیگران انجام می‌دهند و همچنین دفتر منظم و مرتبی برای علوم ندارند و هنگام تدریس نیز به کلاس درس توجه ندارند و در بحث کلاسی شرکت نمی‌کنند. این موضوع باعث شد کلاس مورد توجه من قرار گیرد و به این فکر افتادم که چگونه می‌شود این وضعیت بوجود آمده را تغییر داد. تا دانش آموزان کلاس را به درس علوم تجربی علاقمند نموده و همچنین نمرات آ‌نان را بهبود بخشم.

جمع آوری اطلاعات و ارائه راه حل‌های پیشنهادی:

تصمیم گرفتم برای حل مسائل موجود در کلاس به تحقیق و جمع آوری اطلاعات مفید در این زمینه دست بزنم چندین کتاب و مجله و مقاله مرتبط با مسئله مورد نظر را مورد مطالعه قرار دادم. و با نظر سنجی از همکاران و دانش آموزان و خانواده‌های آنان توسط پرسشنامه‌ای که تهیه کرده بودم و نیز مصاحبه با آنان راه‌حل‌های زیادی ارائه شده بود که در ذیل بعضی از آ‌نها را آورده‌ام.

1. مشارکت فعالانه دانش آموزان در فرآیند تدریس به صورت کار و بحث گروهی. 2. پرسش‌های شفاهی از تمامی دانش آموزان در هر جلسه. 3. گروه بندی دانش آموزان کلاس و ایجاد حس رقابت بین آنها. 4. تشویق دانش آموزانی که نسبت به قبل پیشرفت کرده‌اند5. تهیه تابلو علوم در کلاس.6. برقراری رابطه عاطفی بین معلم و دانش آموزان. 7. اصلاح روش تدریس (روش تدریس فعال) 8. انجام آزمایشات کتاب توسط دانش آموزان به صورت گروهی. 9. توجه به ارزش‌های اسلامی و نکات اخلاقی و ارائه ترتیب درس.10. استفاده از CD‌های آموزشی یا فیلم آ‌موزشی.

انتخاب و اجرای راه حل‌ها:

از راه حل‌های پیشنهادی فوق تعدادی که به مرحله اجرا در آمدند به شرح زیر می‌باشند.

1. مشارکت فعالانه دانش آموزان در فرآیند تدریس به صورت کار و بحث گروهی. 2. گروه بندی دانش آموزان کلاس به صورت گروه‌های همیار برای مباحثه درس، پرسش و پاسخ، و انجام تکالیف. 3. انجام آزمایش‌های کتاب توسط دانش آموزان به صورت گروهی. 4. برقراری رابطه عاطفی بین معلم و دانش آموزان. 5. توجه به ارزش‌های اسلامی و نکات اخلاقی و ارائه مفاهیم تربیتی درس. 6. تهیه تابلو علوم جهت استفاده از فعالیت‌های خارج از مدرسه دانش آموزان.

شواهد (2)

اقدام پژوه پس از ارزشیابی طرح در پایان سال تحصیلی (88-87) به این نتیجه رسید که طرح موفق بوده و به اهداف کمی و کیفی آن نائل آمده است و دلائل زیر این موفقیت را تأیید می‌کند. کلاس از حالت انفعالی خارج و به کلاس فعال و با نشاط تبدیل شود. گروه‌ها به خوبی وظایف خود را انجام می‌دادند. دانش آموزان در فعالیت‌های خارج از مدرسه نیز از خود علاقه نشان می‌دادند و تابلو علوم حال و هوای کلاس را تغییر داده بود. و از نظر نمره نیز حدود 15/46 درصد دانش آموزان نمره بین 11-16 را کسب نمودند و 84/53 درصد دانش آموزان نمره‌ی بالای 17 را کسب نمودند که در مقایسه با ابتدای سال 7 نفر که حدود 4/53 درصد نمرات زیر 10 را داشتند بسیار نتیجه خوبی بود. و معدل کلاس در درس علوم نیز حدود 5 نمره پیشرفت داشته است.

 

·       روش های کاهش خدشه دار شدن لیست نمرات دبیران

·       سوری آگاهی

مقدمه:

وجود نظم از بهم ریختگی هر چیز جلوگیری کرده و دسترسی به آن را نیز آسان می کند و همچنین عنصر دقت باعث انجام یک کار به نحو صحیح تر می شود. لذا برای موفقیت در هر فعالیتی، داشتن نظم و انضباط به همراه دقت لازم در آن زمینه ضروری می باشد.

توصیف وضع موجود و بیان مسئله:

بی تردید یکی از تشویش های فکری اقدام پژوه بعنوان یک متصدی امور دفتری این بود که با ارائه چه راهکارهایی می توان دبیران را راهنمایی و ترغیب کرد تا با دقت و نظم بیشتری در زمان ثبت نمرات دانش آموزان در لیست های نمرات، درصد 75/18 درصدی لیست های نمرات خدشه دار شده را در نوبت اول سال تحصیلی 88-87 را به میزان قابل توجهی و به (وضع مطلوب)در نوبت دوم کاهش دهد.

هدف و انگیزه از تمام راهکارهای عملی و ارائه تدابیری که در این اقدام پژوهی بررسی و اجرا شد این بود که، همکاران را به هر شکل ممکن در خصوص ثبت نمرات  دانش آموزان در لیست های نمرات متوجه اشتباهات خود نموده، چراکه آگاهی از قوانین به همراه دقت نظر و توجه باعث می شود که روند امور به درستی طی شده و در نتیجه به تعداد قابل توجهی از خدشه دار شدن لیست های نمرات دبیران جلوگیری گردد.

جمع آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل داده ها:

در این زمینه با استفاده از روش های :پرسش نامه، مصاحبه، مطالعه راه حل های بدست آمده با تحلیل و بررسی نتایج موارد بالا و پیشینه دیگران دریافتم باید روی دو موضوع دقت نظر بیشتری داشته باشم.

راهنمایی و آشنا نمودن دبیران به قوانین نحوه ثبت نمودن دانش آموزان در لیست های نمرات

تاکید و تذکر لازم به دبیران از نظر داشتن تمرکز کافی و دقت و نظم بیشتر در زمان ثبت نمودن نمرات دانش آموزان در لیست های نمرات.

راه حل های پیشنهادی:

دادن بروشوری که درآن نکات مهم به منظور ثبت نمرات دانش آموزان در لیست دبیر نوشته شده باشد.

دادن توضیحات لازم در رابطه با ثبت نمودن نمرات دانش آموزان در لیست دبیر قبل از هر نوبت در جلسه شورای دبیران .

قرار دادن لیست های نمرات دبیران همراه با مداد،پاک کن و خودکار مشکی در داخل یک پوشه .

چک کردن ردیف دانش آموزان در لیست نمرات دبیر با دفتر نمره همان کلاس.

اجرای راه حل ها:

پس از اعتبار یابی لازم راه حل های انتخابی یک به یک به مرحله اجرا در می آمد تا نتیجه مورد ارزیابی قرار گیرذ و فرایند اجرای راه حل ها به شرح ذیل بوده است:

1)تهیه پوشه برای قرار دادن لیست های نمرات دبیران همراه با وسایل مورد نیاز (مداد،پاک کن و خودکار مشکی). با این روش لیست های مذکور تمیز و مرتب ماندند و دسترسی به آنها آسان شد.

2)چگونگی ثبت نمودن نمرات دانش آموزان توسط دبیران در لیست نمرات.

2-1)«نمرات ارزشیابی هر درس بر مبنای 20 خواهد بود که سهم نمره ارزشیابی تکوینی و پایانی هر یک ] یک دوم[ می باشد.»و همچنین نمره ارزشیابی هر درس در نوبت اول با احتصاب ضریب یک و در نوبت دوم با احتصاب ضریب 2 در لیست نمرات دبیران و کار نامه درج می گردد.(ماده 5، آئین نامه ارزشیابی تحصیلی و تربیتی دوره راهنمایی، مهرماه 88)

2-2)چنانچه نمره دانش آموزی پس از محاسبه میانگین نمره ارزشیابی تکوینی و پایانی در هر نوبت به صورت اعشاری بود، معلم به هر نحو که صلاح می داند می تواند نمره وی را سر راست کند.(ماده 5،همان)

3)نوشتن کلمه انتقالی ، ترک تحصیل در قبال ردیف دانش آموز در لیست های نمرات دبیران توسط متصدی امور دفتری به منظور آگاهی و جلوگیری از ثبت نمودن نمره در آن ردیف توسط دبیر مربوطه.

4)به دلیل دانش آموزان ورودی یا خروجی از مدرسه به دبیران توصیه شد تا لیست نمرات خود را با دفتر نمره همان کلاس از نظر یکی بودن ردیف دانش آموزی و ترتیب حروف الفبا کنترل کرده تا خدشه لیست ها به حداقل خود برسد.

5)چگونگی ارزشیابی و ثبت نمره دانش آموز غایب در لیست نمرات دبیر و زمان امتحانات هر نوبت.

در این رابطه به دبیران تاکید شد در صورت غایب بودن دانش آموز غیبت او را با مداد در لیست نمرات ثبت کرده و آن را به اطلاع متصدی امور دفتری برسانند تا با توجه به نوع غیبت اعم از موجه یا غیر موجه، نمره او را در کامپیوتر ثبت نماید.

6)ثبت نمرات دانش آموزان توسط دبیران در لیست نمرات ابتدا با مداد در ستون موازی ، ستون اصلی نمرات(تکوینی،پایانی و ...) گذاشته شود و پس از حصول اطمینان از درستی آنها اقدام به ثبت نمودن نمرات فوق در ستون اصلی با خود کار نمایند تا لیست های نمرات دارای خدشه کمتری باشند.

7)تهیه یک عدد بروشور و ذکر نکات مهم در آن ، به منظور آگاهی از چگونگی ثبت نمرات دانش آموزان در لیست های نمرات.

شواهد دو:

نظم و دقت دو عامل مهم و موثر در کنار تلاش بیشتر برای رسیدن به هدف باعث نتیجه گیری بهتری از یک کار انجام شده می شود.لذا اجرای این پژوهش و اقدامات انجام شده در این رابطه باعث گردید درصد خدشه لیست های نمرات دبیران به تعداد قابل توجهی کاهش یابد.طرح حاضر در سال تحصیلی 88-87 توانست از کل لیست های نمرات دبیران که 160 عدد می باشد و در نوبت اول خدشه آنها 30 عدد و با درصد 75/18 بود، در نوبت دوم تعداد لیست های نمرات خدشه دار شده دبیران را به عدد 10 و درصد 25/6 کاهش دهد.بنابراین راهکارهایی انتخاب شده برای حل مسأله مثمر ثمر واقع شده است.

 

·       راهکارهای افزایش انگیزش

·        زهرا بابایی

نخستین نکته ای که معلمان باید بدانند این است که انگیزش انسانی یک موضوع بسیار پیچیده است صدها روان شناس زندگی خود را صرف کرده اند تاعلت نحوه رفتار انسان راکشف کنند  کوشش های آنان به موفقیت های زیادی  منجرشده است امروزه مانسبت به چند دهه ی قبل اطلاعات زیادی درباره ی این موضوع داریم اما این موفقیت ها بدین معنا نیست که درک و فهم ماکامل شده است و اکنون می توانیم به این دانش جدید تمام اشکال رفتارها و نگرش های ضد باروری در مدارس کلاس ها رامتوقف کنیم اگرموضوع انگیزش انسان این قدرساده بود معلمان به حل بسیاری از مشکلاتی که با اندک انگیزش دانش آموزان قابل رفع بود فایق می آمدند بنا براین معلمانی که برای افزایش انگیزش تحصیلی دانش اموزان فعالیت می کنند باید بینش و اهدافی متعادل داشته باشئد معلمان  باید علاوه برداشتن اهدافی متعادل برای افزایش انگیزش تحصلی دانش آموزان باید آگاه باشند که مجموعه ی یکسانی از شیوه های علمی که در تمام موفقیت موثر باشند وجود ندارد.

از آنجایی که تدارک محیط های مناسب برای دانش آموزان باعث افزایش انگیزش یادگیری آنان  می شود از این رو معلمان باید زمان زیادی را جهت آموختن شیوه های آماده سازی محیط مناسب برای دانش آموزان صرف کنند،زیرا این عمل بسیار پیچیده است معلمانی که با تغییر پی در پی روش های تربیتی خود سعی در ایجاد تقویت و پیشبرد انگیزش تحصیلی هستند توصیه می شود که این عمل را بتدریج انجام دهند زیرا ایجاد تغییرات پی درپی حالتی از شوک در افراد ایجاد می کند.

یادگیری یک لذت است ، اما چه بر سر آن آمده است ؟ چرا از یادگیری لذت نمی بریم و لذت‌های دیگر را به آن ترجیح می‌دهیم ؟ یک واقعیت مسلم درباره وضع فعلی یادگیری و دانایی این است که آنها به صورت سوژه‌های شعاری درآمده‌اند . همه از بزرگ و کوچک ، رئیس و زیردست ، دولت مرد و شهروند درباره شان و منزلت دانایی و دانستن ، حرف‌های قشنگ می‌زنند همه می‌گویند یادگیری چیز خوبی است ، همه می گویند یادگیری امری ضروری است ، می‌گویند زندگی بدون یادگیری معنا ندارد ؛ اما واقعیت‌های جامعه ما چیز دیگری را نشان می‌دهد . یکی از بلاهایی که بر سر یادگیری آورده‌ایم ، این است که آن را بیش از حد ، شعار زده کرده‌ایم . چقدر باید تاسف خورد که بیشتر احادیث و سخنان ائمه و بزرگان در باب یادگیری و دانش ، در سخنرانی افراد فقط برای خالی نبودن عریضه و درموقعیت‌ها و مکان‌های مختلف ( به صورت نوشته هایی بر روی پارچه و کاغذ) فقط برای قشنگی وژست عالمانه مورد استفاده قرار می‌گیرند .

شعار زدگی یادگیری آفت‌های زیادی در جامعه ما ایجاد کرده است :

خودفریبی ناشی از توجه به ظواهر موضوع .

جدی تلقی نشدن جایگاه یادگیری در زندگی مردم

انحراف در علت یابی و آسیب شناسی معضلات فرهنگی

عدم استفاده صحیحی از موقعیت های علمی

تنزل جایگاه و شان دانایی و استفاده ابزاری و تشریفاتی از دانش افزایی

ساده انگاری و ساده اندیشی درباره یادگیری و دانایی .

لذت یادگیری ، به جای حرف‌و شعار به باور نیاز دارد به فرصت هایی برای چشیدن این لذت نیاز دارد و به شعف و عطش درونی نیاز دارد . لذت یادگیری را با هیچ توجیه و شعاری از خود دریغ نکنید .

به جرات می توان گفت که والدین مدارس معلمان و سایر افراد در ارتباط با موضوع مسائل تحصیلی دانش آموزان ، بسیار ساده انگارانه و سطحی رفتار می کنند . کمتر کسی است که در علت یابی افت تحصیلی به ” لذت یادگیری ”‌ نیز توجه کند .

به چندین و چند دلیل ، ما یعنی مدرسه و والدین کاری می‌کنیم که لذت یادگیری از دانش آموز گرفته می‌شود . وقتی این لذت کم می‌شود و یا از بین می‌رود طبعاً افت انگیزه و به دنبال آن افت تحصیلی پیش می آید . و ما چه می کنیم تا این افت ها جبران شود ؟

اگر درک کنیم که ” یادیگری لذت است ” شاید بهتر بتوانیم پی ببریم که چرا از تلاش هایمان کمتر نتیجه می‌گیریم ؟ مگر می‌توان در کسی به زور انگیزه ایجاد کرد ؟ مگر لذت بردن از چیزی می‌تواند تحمیلی باشد ؟ چه پیش می‌آید که یک دانش آموز کنجکاو و علاقمند به    یادگیری ، در 6 سالگی به تدریج به فردی بدون انگیزه تبدیل می‌شود ؟ یک دلیل عمده آن همین است که فرایند یاددهی یادگیری در جامعه ما نه تنها منطقی نیست ، بلکه گاهی جنبه منفی هم دارد . مدارس و کلاس‌های ما گاهی نه تنها ایجاد انگیزه نمی‌کنند ، بلکه انگیزه های داشته را هم از بین می‌برند . بازخواست‌های معلم و والدین از درس و مشق ، امتحانات ، سخت گیری- ها و کنترل‌ها ، تکالیف تحمیلی و غیر فعال ، تاکید صرف و جایزه و ایجاد انگیزه‌های بیرونی و سایر موارد ، منجر به یک نتیجه می شوند : یادگیری از عملی اختیاری به عملی اجباری تبدیل می‌شود . در این وضعیت کودک یا نوجوان ، دیگر از یادگیری لذت نمی‌برد و آن راکاری برای خودش نمی‌داند . چرا بعضی از دانش آموزان به تدریج از درس و مدرسه نیز بیزار می‌شوند ؟ آیا این پدیده ذاتی است ، یا محصول اکتساب است ؟‌چرا به جای آنکه موقعیت -هایی برای لذت بردن از یادگیری تدارک ببینیم ، کاملاً برعکس عمل کرده و موقعیت‌ها و فرصت‌ها را علیه ” لذت یادیگری ” به کار می‌گیریم ؟ نیت مدارس و والدین خیرخواهانه است اما این خیرخواهی با ناشیگری و ناکارآمدی توام شده و بازخوردی منفی برجای می‌گذارد . در بیشتر تلاش‌های مدارس و والدین برای ارتقاء و انگیزه تحصیلی و ایجاد زمینه برای پیشرفت تحصیلی نوعی از زور و تحکم نهفته است . البته دلیل اصلی استفاده از چنین روش هایی بی‌حوصلگی و تسریع در نیل به نتیجه است .

اگر به مشکلات تحصیلی دانش آموزان ، از زوایه ” لذت یادگیری ” نگاه کنیم ، به طور حتم دریافتن راهکارهای اصلاحی نیز به نتایج متفاوتی خواهیم رسید . اصلاً کسی به این نکته توجه دارد که بزرگترین وظیفه آموزش و پرورش ، یاد دادن نیست ، بلکه ایجاد شوق یادگیری است چون نمی‌توانیم شوق یادگیری را در سطح گسترده ایجاد کنیم ، لذا از چند موفقیت علمی دانش آموزان در مسابقات و المپیادها ذوق زده می شویم مدارس ما بیش از هر چیز به روح جدیدی از جنس لذت یادگیری نیاز دارند . با علم کردن شاگر اول‌ها ، المپیادی‌ها ، برندگان مسابقات ، تیزهوش‌ها ، موفقیت های مدارس برخوردار و غیره ، ضعف های خود را در عدم ایجاد شوق یادگیری و تحرک علمی می پوشانیم . منطقی بیاندیشیم ، اگر ما به جای دانش آموزان امروزی بودیم چه می‌کردیم ؟ آیا وقتی شرایطی فراهم می آوریم که دانش آموز از یادگیری لذت نمی برد ، حق داریم که افت تحصیلی را غیر عادی تلقی کنیم ؟ آیا در چنین شرایطی می‌توان انتظارداشت که کسی کشته و مرده یادگیری باشد ؟!

 

 ·   راهکارهای افزایش علاقمندی و یادگیری دانش آموزان  در درس علوم تجربی، در محیط مدرسه

·        فاطمه محمدرضایی/راهنمایی شهیدین پورمحمدی(2)

 بیان مساله:

در سال تحصیلی88-87 در یکی از دبیرستان های حاشیه شهر قم،درس عتوم تجربی تدریس می کردم. مدت کوتاهی که از سال تحصیلی گذشت ،متوجه شدم ،چهره  اکثر دانش آموزان مدرسه زرد و افسرده است.با اطلاعاتی که از مدیر مدرسه کسب کردم ،متوجه شدم بیشتر آنان ،روزها، به غیر از ساعاتی که به مدرسه می آیند ،در منزل به کارهای طاقت فرسایی مثل قالیبافی،سبد بافی و ... مشغولند، تا از این راه امرار معاش کرده تا در آمدی برای خانواده کسب کنند.آنها فرصت  مطالعه  دروس را در منزل نداشتند. تصمیم گرفتم  با راهکارهایی بهتر و گسترده تر به حل مشکل همیشگی دانش آموزان(یعنی مطالعه نکردن دروس در منزل) بپردازم. اکنون مساله و سوال اساسی این است که:

چگونه می توان دانش آموزان را برای یادگیری  ترغیب کرد؟

چگونه می توان انگیزه لازم برای یادگیری موضوعاتی که در مدرسه آموخته می شوند ،را در  دانش آموزانی که ظاهرا تحت مراقبت نیستند نیز تقویت کرد؟

و در مفهومی کلی تر این که:

چگونه می توان سطح یادگیری دانش آموزان را در محیط مدرسه ،ارتقا بخشید ؟

توصیف وضع موجود(شواهد 1)

الف)شاخص های کیفی وضع موجود

مواردی که در ذیل به انها اشاره شده،مواردیست که دانش آموزان یایه دوم راهنمایی مدرسه شهیدین پورمحمدی(2)  ،به عنوان دلایل مطالعه نکردن درس علوم تجربی در منزل،مطرح کرده اند.

این موارد با مشاهده دقیق رفتار و  سوالاتی که از خود دانش آموزان و اولیا آنان به عمل آمد ،جمع آوری گردیده است:

ضمن عدم علاقمندی برخی  از دانش آموزان به درس علوم تجربی وعدم امکان مطالعه درس در منزل توسط دانش آموزان به دلیل نداشتن مکان؛از مجموع 36 نفر دانش آموزدختر یایه دوم راهنمایی مدرسه شهیدین پورمحمدی(2)،24 نفر (6/66%) به علل گوناگون ،مطالب درس علوم را در منزل مطالعه نمی کردند و 12 نفر(4/33%) علاقمند به مطالعه مطالب، در منزل بودند.

راه حل های پیشنهادی:

ارائه جزوه مطالب؛

تکرار پاسخ سوالات توسط دانش آموزان در پرسش های شفاهی ؛

تهیه ماهنامه علوم ؛

به کار بردن عبارات انگیزشی در برگه امتحانی دانش آموزان پیشرفتی ؛

مولاژ سازی با خمیر، توسط دانش آموزان در محیط کلاس؛

اجرای راه حل ها:

از میان اجرای راه حل های پیشنهادی به چند مورد از آنها اشاره شده است که به تفصیل در زیر آمده است:

- انجام آزمایش و نتیجه گیری از انجام آزمایش توسط  دانش آموزان ؛

پژوهش گر دانش آموزان را برای انجام آزمایشات،گروه بندی کرد.دانش آموزان هر دو نیمکت  یک گروه را تشکیل می دادند.هر گروه تشکیل شده از یک دانش آموز ممتاز به عنوان سرگروه ، یک دانش آموز متوسط و  دو دانش آموز ضعیف بود.دانش آموزان برای انجام آزمایش روبروی یکدیگر قرار می گرفتند، این کار باعث می شد، کلاس از یکنواختی خارج شده و دانش آموزان کار را با تسلط بیشتری انجام دهند. بعد از انجام آزمایش ، دانش آموزان  می بایست،گزارش آزمایش را به صورت کتبی تنظیم کرده و به دبیر تحویل  می دادند.

در ضمن،کلیه دانش آموزان موظف بودند،بعد از تحویل گزارش آزمایش به دبیر،دوباره همان گزارش را، در دفتر خود ثبت کنند . تکرار این کار ،آموزش را عمیق و پایدار تر می کرد.

- مولاژ سازی با خمیر، توسط دانش آموزان در محیط کلاس؛

پژوهش گر از دانش آموزان  هر گروه خواسته بود ،بعد از تدریس مطالب  دروسی که امکان مولاژ سازی در آنها وجود دارد،با تهیه خمیر بازی، مولاژ اعضا ی دستگاههای مختلف بدن را بسازند. در پایان بعد از ساخت مولاژ ،به انتخاب اقدام پژوه ، دانش آموزان هر گروه،باید کار دستگاه مورد نظر را به طور کامل، برای سایر دانش آموزان توضیح می دادند.

به منظور قدر دانی از زحمات دانش آموزان،نمایشگاهی از کارهای عملی دانش آموزان در هفته معلم، در معرض بازدید کلیه دانش آموزان قرار گرفت و از کارهای ممتاز دانش آموزان قدردانی شد.

-آشنا کردن دانش آموزان با روشهای صحیح مطالعه و تقویت حافظه؛

پژوهش گر در یک فرصت مناسب در خلال درس،با گفتن یک جمله کلیدی و استفاده از احادیث و روایات،دانش آموزان را از زمان مطالعه،روش صحیح مطالعه و یا روشهای تقویت حافظه ،آگاه می کرد.

شواهد موفقیت در پژوهش (شواهد 2):

در اواخر سال تحصیلی88-87 ،با توجه به راهکارهای به کار برده شده،و با توجه به قبولی صد در صدی دانش آموزان پایه دوم راهنمایی شهیدین پورمحمدی (2) در درس علوم ،در امتحانات خرداد ماه 1388 ، می توان نتیجه گرفت راهکارهای بکار برده شده توسط اقدام پژوه،علاوه بر آنکه میزان علاقمندی دانش آموزان را در امر مطالعه افزایش  داد،میزان یادگیری دانش آموزان را نیز در محیط مدرسه  ارتقا بخشید و دانش آموزانی هم که به هر دلیلی نمی توانستند درس علوم را در منزل مطالعه کنند با استفاده از معلوماتی که در محیط کلاس کسب کردند،توانستند در امتحانات پایان ترم،نمره قابل قبولی بدست آورند.

 

·       چگونه توانستم دانش آموزان کلاس را به اصلاح الگو مصرف وجلوگیری از اسراف تشویق کنم ؟

·        یعقوب صفری

این اقدام پژوهی که درین دانش‎آموزان پایه سوم راهنمایی مدرسه ائمه طاهرین(ع) واقع در منطقه جعفرآباد قم و با فراوانی 72 نفر انجام گردید، به دنبال این هدف بوده است که، با اجرای برخی روشها و راهکارها، موجب جلوگیری از اسراف و ترویج اصلاح الگوی مصرف در بین دانش‎آموزان شود. از این رو، پژوهشگر جهت دست‎یابی به هدف مورد نظر، با اجرای چندین راه‎کار عملی توانست، تعداد دانش‎آموزان علاقمند به اصلاح الگوی مصرف که در ابتدای سال %6/16 بودند را در پایان سال به %75 برساند و برای ایجاد این کار و اجرای این طرح از نظرات همکاران و دانش‎آموزان یاری جسته و آنها را با مسائل اصلاح الگوی مصرف درگیر کرد. و جهت انجام این کار از روش های مختلف گردآوری اطلاعات استفاده شد.

در پایان نیز نتیجه‎گیری نموده است که، ترویج اصلاح الگوی مصرف و جلوگیری از اسراف هنگامی مؤثر و مفید فایده، خواهد بود که در مرحله اول کادر مدرسه( معلم، مدیرو معاونین) در عمل دست به این اقدام بزنند، تا موجب الگوگیری دانش‎آموزان شود. که این روش در عمل نشان داد که تأثیر بسیار شگرفی می‎تواند بر روی دانش‎آموزان داشته باشد.

 ·   چگونه توانستم از افت تحصیلی تعدادی از دانش آموزان مستعد پایه اول راهنمایی (کلاس 1/1) مدرسه دخترانه نمونه دولتی شهیده قضایی جلوگیری کنم.

·        مریم نوریان

بیان مساله :

اقدام پژوه در اوایل سال تحصیلی 87 در پایه اول راهنمایی در مدرسه نمونه دولتی با دانش آموزانی مواجه بود که اکثرا با معدل 20 در آزمون ورودی این مدرسه پذیرفته شده بودند پس بالطبع از چنین دانش آموزانی توقعات بالایی وجود داشت. با گذشت چندین جلسه بعد از ندریس چند فصل و آزمونهای شفاهی و کتبی که به عمل آوردم مشاهده کردم که اولا تقریبا نیمی از دانش آموزان در پرسشهای کلاسی و به ویژه آزمونهای کتبی دچار استرس می شوند و تحت فشار عصبی هستند و دچار فراموشی می شوند. ثانیا نتایج حاصله از آزمونها اصلا قابل مقایسه با معدل انها نیست و این نمرات در حد یک دانش آموز پذیرفته شده در آزمون ورودی نمونه دولتی نیست. ثالثا تفاوت بسیاری در نحوه عملکرد و فعالیت دانش آموزان ایجاد شده به طوریکه یک دسته بسیار فعال ، با اعتماد به نفس بالا ، کنجکاو و پیشتاز در همه زمینه هلا و در حال پیشرفت و دسته دیگر منفعل ، با اعتماد به نفس پایین ، کم حرف که حتی اجازه پرسش و رفع اشکالات درسی را به خود نمی دادند و روز به روز سطح نمرات آنها پایین تر می آمد.

بعد از بررسی های به عمل آمده از طریق پرسشنامه ، مصاحبه ، مشاهده متوجه شدم که تعدادی از دانش آموزان به دلیل قرار گرفتن بین عده ای دانش آموز ممتاز و وجود رقابت شدید در بین دانش آموزان به دلیل روحیاتی که داشتند با اینکه از نظر استعداد در سطح خوبی بودند اما خود را در حد رقابت با دیگران نمی دیدند و دچار خود کم بینی شده و روز به روز وضعیت تحصیلی آنها بدتر می شد

شواهد 1

شاخص های کیفی وضع موجود

در آغاز سال تحصیلی 87 بعد از گذشت چندین جلسه و با برگزاری چندین آزمون شفاهی و کتبی متوجه استرس شدید و علائم ظاهری آن در بعضی از دانش آموزان در هنگام برگزاری آزمونها شدم که در نتیجه آن دچار فراموشی شده و سطح نمرات آنها پایین می آمد. وجود رقابت شدید بین دانش آموزان باعث شده بود بعضی با اینکه استعداد خوبی داشتند ولی به دلیل خود کم بینی دچار افت تحصیلی شوند. در عوض عده ای از دانش آموزان برای کسب نمره 20 دست به هرکاری می زدند و رقابت بین آنها به حسادت تبدیل شده بود. گاهی در بحثهای علمی مذهبی که با آنها داشتم متوجه شدم اکثر آنها با قران به عنوان یک منبع ایجاد آرامش مانوس نیستند و اطلاعات بسیار کمی راجع به مباحث علمی مطرح شده در قران دارند.

اکثر آنها به هنگام برگزاری آزمونهای کتبی تمایل به تنظیم سوالات امتحان در حد کتاب و مطالب حفظ شده داشتند و به آزمونها و تکالیفی که به درک عمیق از یادگیری مطالب نیاز داشت رغبتی نشان نمی دادند.

اجرای راه حل ها

شرح اجرای راه حل های انتخاب شده پس از اعتبار یابی از میان راه حل های پیشنهادی

1-توجیه و آشنا کردن دانش آموزان با مراحل مختلف طرح و اطلاع رسانی به آنها در زمینه های مختلف .

2- استفاده از روشهای نوین تدریس و درگیر کردن دانش آموزان در فرایند تدریس ، ایجاد محیط فعال برای یادگیری به منظور بالابردن کیفیت آموزش و پایدارکردن آموخته ها .

3- تقسیم بندی دانش آموزان بر اساس علائق و استعدادهایشان به گروههای مختلف ( نقاشان ، سخنوران ، بازیگران ، محققین ، فن آوری اطلاعات ، به منظور کیفیت بخشی به فرایند یاددهی،یادگیری)

4-طراحی تکالیف و فعالیت ها و پروژه های تحقیقی فردی یا گروهی در سطوح مختلف حیطه شناختی و روانی ،حرکتی به منظور یادگیری بهتر.

5- بازدید دانش آموزان از نمایشگاه دستاوردهای 30 ساله آموزش و پرورش

6- تقویت اعتماد به نفس و خود ارزشمندی در دانش آموزان با استفاده از روشهای مختلف از جمله : معرفی مجله موفقیت و کتابهای پیروزی در مدرسه ، کلیدهای موفقیت در تحصیل و مطالعه آن توسط دانش آموزان و ارائه بعضی از مطالب آن در کلاس در زمان های استراحت- توجه به توانمندی های دانش آموزان و نه ضعف ها و ناتوانایی های آنها- ایجاد زمینه برای کسب تجارب موفقیت آمیز توسط دانش آموزان- بالا بردن قدرت تحمل آنها برای مواجه شدن با ناکامی ها و شرکت دادن دانش آموزان در فرایند تدریس و محترم شمردن نظریات آنها برای تقویت جرات آنها در بیان صریح افکار خود.

7- تشویق دانش آموزان  به خوردن صبحانه و بیان فواید و تاثیر آن بر کارکرد بهتر مغز و استفاده از شکلات در زمان استراحت کلاس.

8- استخراج مطالب علمی موجود در قران توسط دانش آموزان با استفاده از جستجو در قران ، کتاب اعجاز علمی قران موجود در کتابخانه مدرسه، اینترنت و ارائه آن در شروع کلاس و بحث پیرامون آنها به منظور آرامش یافتن دانش آموزان و پی بردن به اعجاز علمی قران و رازهای طبیعت و عظمت خالق هستی.

9- کاهش اضطراب و ترس از آزمونهای کتبی با استفاده از خواندن دعای مطالعه و آیت الکرسی ، تشویق نقاط مثبت و توانمندیهای دانش آموزان ، بها دادن به میزان تلاش آنها نه صرفا نتایج حاصل از آزمونها، برگزاری آزمونهای مشورتی و گروهی ، پرسش و پاسخ های مکرر کلاسی برای آشنا کردن آنها با نحوه تنظیم سوالات ، برگزاری رقابتهای دوستانه تحت عنوان مسابقه علمی که بین گروهها برگزار می شد و ...

10- استفاده از ارزشیابی توصیفی و ارائه بازخورد به هنگام ارائه نتایج آزمون ها.

شواهد 2

شاخص های کیفی وضع موجود

در پایان این نتیجه بدست آمد که : ایجاد محیطی صمیمی و شاداب و در عین حال منظم و جدی در کلاس زمینه را برای ایجاد آرامش و احساس امنیت خاطر دانش آموزان فراهم می کند و در سایه امنیت استعدادها و خلاقیت آنها شکوفا می شود. توجه به دنیای شخصی یادگیرندگان و تفاوتهای فردی ، تشویق نقاط مثبت و توانمندی های آنها ، پرهیز از تنبیه و تحقیر ، تقویت حس خود ارزشمندی و اعتماد به نفس دانش آموزان اضطراب آنها را کاهش داده و در بهبود وضعیت تحصیلی آنها را یاری می دهد. استفاده از روشهای تدریس متنوع و مشارکتی دانش آموزان را برای شرکت فعال در یادگیری تشویق می کند و کیفیت یاددهی ، یادگیری را ارتقاء می دهد. اجرای فعالیت ها و تکالیف متنوع در سطوح مختلف دانش آموزان را در کسب دانستنی های ضروری ، مهارتها و نگرشهای ضروری یاری می دهد. بهب دادن به میزان تلاش و فعالیت دانش آموزان به جای توجه صرف به نتایج حاصله از آزمونها در کاهش استرس آنها موثر بوده و کمک به آنها در یادگیری و درک عمیق از مفاهیم و گسترش توانایی هایشان در برقراری ارتباط بین آنها در پیشرفت درسیشان موثر است. برقراری ارتباط بین علوم تجربی و علوم دینی (مباحث علمی موجود در قرآن و احادیث) ضمن محکم کردن اعتقادات مذهبی ، دانش آموزان را به برقراری انس و الفت بیشتر با قران و کشف اعجاز علمی قران و رازهای طبیعت و عظمت کردگار بی همتا رهنمون می شود.

 

·       روش‌های افزایش میزان یادگیری دانش آموزان پایۀ دوم راهنمایی در درس زبان انگلیسی

·        نور اله فرجی

بیان مسئله:

مدرسۀ راهنمایی پسرانۀ ولی عصر (عج) «یک» در ناحیۀ 4 شهر قم با 10 کلاس آموزشی و 325 نفر دانش آموز و  اقدام‌پژوه با مدرک فوق لیسانس مدیریت آموزشی و 20 سال سابقۀ آموزشی در یکی از کلاسهای پایۀ دوم، زبان انگلیسی تدریس می‌کند. مسئله اساسی این بود که چرا با توجه به اهمیت فوق العادۀ درس زبان انگلیسی و تلاش فراوان اقدام پروژه در تدریس درس زبان انگلیسی نتایج مطلوب حاصل نمی‌شود. و فعالیت اکثر دانش آموزان با تهدید و اصرار معلم صورت می‌گیرد؟ چرا فعالیّت گروهی و مشارکت دانش آموزان در امر آموزش در حد قابل قبولی نیست؟ و بالاخره چگونه و با استفاده از چه روش‌هایی می‌توان میزان یادگیری آنها در درس زبان انگلیسی را افزایش داد؟

ارائه اطلاعات (شواهد 1):

می‌توان موارد زیر را به عنوان نقاط ضعف دانش آموزان در امر یادگیری درس زبان انگلیسی بیان نمود:

پایین بودن میزان تعامل و همکاری گروهی دانش آموزان ، کم کاری و بی‌رغبتی تعدادی از دانش آموزان در انجام تکالیف درسی و فعالیت‌های‌آموزشی ، عدم دسترسی وشناخت بسیاری از دانش آموزان از وسایل کمک آموزشی ، پایین بودن سطح تعامل اولیای دانش آموزان با اقدام پروژه ، عدم مشارکت دانش آموزان منزوی در فعالیّت‌های گروهی و انجام مکالمۀ انگلیسی و پایین بودن سطح نمرات زبان انگلیسی تعدادی از دانش آموزان .

راه حل‌های پیشنهادی و اجرای راه حل‌ها:

پس از بررسی داده‌های حاصل از پرسش نامه، مصاحبه و مطالعه کتاب‌ها و مجله‌ها، اقدام پژوهی‌ها و طرح‌های پژوهشی و تجربه‌های شخصی اقدام پروژه، راه حل‌های چندی جمع‌آوری شد که از میان آنها راه حل‌های قابل اجرا انتخاب و پس از اعتبار بخشی به راه حل‌های انتخابی اقدام پروژه به اجرای آنها به شرح ذیل اقدام نمود:

1- استفاده از لیست سالانۀ برنامه ریزی درس زبان انگلیسی؛ جهت سامان دادن و نظم بخشیدن به وضعیت تکالیف دانش آموزان و اطلاع آنان از برنامۀ درسی جلسۀ آینده 2- گروه بندی دانش آموزان با استفاده از الگوی فعالیت گروهی دانش آموزان زیر نظر مدیر گروه ؛ که به روشی نو و خلاقانه طراحی و به اجرا درآمد تا چگونگی و روش کار و نظارت و پیگیری فعالیت دانش آموزان توسط مدیر گروه و در تعامل با اقدام پروژه به نحو مطلوب انجام پذیرد.

3- اجرای مکالمه به صورت نمایشی و  ایفای نقش؛ جهت کاربرد آموخته‌های زبانی در موقعیت‌های واقعی زندگی توسط دانش آموزان . 4- استفاده از کتب کمک آموزشی و سی‌دی‌ها و نوار‌های آموزشی و برنامه‌های تلویزیونی آموزش زبان انگلیسی؛ جهت یادگیری بهتر و رساتر و جذاب‌تر مطالب آموزشی5- انجام پرسش و پاسخ‌های مستمر توسط اقدام پروژه و مدیران گروه ؛ که باعث تثبیت یادگیری و بازآموزی مطالب تدریس شده می‌گردد.6- استفاده از پیک زبان انگلیسی به عنوان فعالیت مکمل و فوق برنامه ؛ که سبب عمق بخشیدن به یادگیری فراگیران و ایجاد فرصت مناسب برای اندیشیدن دربارۀ آموخته‌هایشان خواهد گردید.7- برقراری تعامل مؤثر  و کارآمد با اولیای دانش آموزان؛ که ارتباط خانه و مدرسه را دامن خواهد زد.

ارائۀ اطلاعات (شواهد 2):

پس از بررسی و اجرای راه حل‌های انتخابی ، نتایج مطلوبی حاصل شدکه به شرح ذیل بیان می‌گردد:

تعامل و همکاری گروهی و سطح نشاط و شادابی دانش آموزان در یادگیری درس زبان انگلیسی افزایش پیدا کرد؛ میزان یادگیری و سطح نمرات دانش آموزان در درس ز بان انگلیسی از نظر کمی و کیفی به میزان چشم‌گیری افزایش پیدا کرد، علاقه‌مندی دانش آموزان به اجرای مکالمه انگلیسی بیش از پیش گردید، سطح تعامل اولیا با اقدام پروژه به سطح قابل قبولی رسید، فعالیت گروهی باعث گردید تا دانش آموزان در فعالیت‌های یادگیری از حالت انزوا بیرون بیایند؛ فرصت استفاده از وسایل کمک آموزشی و رسانه‌های دیداری و شنیداری مرتبط با زبان انگلیسی برای اکثریت دانش آموزان فراهم گردید؛ میزان پرسش و پاسخ‌های مستمر و بازدید تکالیف دانش آموزان توسط مدیر گروه افزایش چشم گیری پیدا کرد؛ و بالاخره میزان رضایت مندی دانش آموزان از حضور در کلاس زبان و مشارکت در فعالیت‌های یادگیری افزایش قابل توجهی پیدا کرد.

 

·   چگونه توانستم میزان علاقه مندی دانش آموزان سوم راهنمایی رادردرس تاریخ افزایش دهم.

·        فاطمه اعتصام دبیر علوم اجتماعی ناحیه 1

بیان مسئله:

با توجه به اهمیت شناخت پیشینه های هویت یک جامعه در صدد برآمدم که کیفیت آموزش های خود را بهبود بخشیده و بازدهی فعالیت های یاددهی- یادگیری را در تدریس ام افزایش دهم.

اهدافم از این اقدام پژوهی:

شناخت هویت و شناسنامه ی اجدادی.

با نشاط کردن زنگ تاریخ.

فعال کردن کلاس با تدریس خود دانش آموزان.

ایجاد علاقه ی صحیح و غیر کاذب در درس تاریخ.

بالا بردن کیفی یادگیری و به دنبال آن بالا بردن کمی درس در امتحانات.

و به طور کلی هدف من این بوده است که دانش آموزانم به هویتی برسند که همیشه و در هر کجا بتوانند از آن دفاع کنند.

گرد آوری اطلاعات( راه حل ها):

در این اقدام پژوهی جهت یافتن راه حل هایی برای حل مسأله از چند روش استفاده کردم.

الف) پرسش نامه: از سه نوع پرسشنامه استفاده شد. 1- در ابتدای سال تحصیلی بین دانش آموزان و همکاران و کادر مدرسه توزیع شد. 2- در پایان و تمام شدن کتاب از دانش آموزان با توزیع دو نوع پرسش نامه نظرخواهی شد.

ب) مصاحبه: از طریق گفتگو با دانش آموزان در مورد چگونگی روش تدریس تاریخ از آنها نظرخواهی شد.

ج) مظالعه: استفده از کتاب ها، مجلات پژوهشی، رشد تاریخ، رشد تکنولوژی آموزشی به نتایج خوبی دست یافتم.

راه حل های پیشنهادی :

در این جا به طور اختصاراز میان راه حل های پیشنهادی به چند راه حل می پردازم.

تقویت اعتماد به نفس در دانش آموزان.

ایجاد شور و نشاط در کلاس تاریخ.

انجام کنفرانس توسط دانش آموزان در بعضی از درس ها.

نوشتن تحقیق و پژوهش.

مطالعه روزنامه در کلاس و سوق دادن دانش آموزان به بخش های تاریخی آن.

بازدید دانش آموزان از اماکن تاریخی و موزه ها

استفاده از رایانه در تدریس.

استفاده از روش بارش فکری در تدریس بعضی از درس ها.

انتخاب راه حل ها :

همه ی راه حل های ارائه شده به نحوی در طول سال اجرا شد ولی بعضی از آن ها از اهمیت بیشتری برخوردار بود که عبارتند از:

اعتماد به نفس: سعی شد که دانش آموزان به این باور برسند که می توانند با برنامه ریزی به موفقیت  برسند.

تدریس از طریق روش ایفای نقش: دانش آموزان باور کردند که با هنرنمایی خود استعدادهای نهفته ی خود را بروز دهند و بخشی از درس ها را به این روش تدریس کنند که شور و نشاط دانش آموزان در این روش تدریس وصف ناپذیر بود.

انجام کنفرانس: این روش باعث تقویت قدرت کلامی ، از بین رفتن خجالت دانش آموزان و قدرت سخنرانی در جمع شد که این روش یکی از شیوه های خوب یادگیری است

بازدید از اماکن تاریخی و موزه ها: دیدار تاریخی ما از موزه حرم مطهر جضرت معصومه(س) و مقابر شخصیت های تاریخی و ادبی اطراف حرم بود. با وجود این که بچه ها همه اهل قم بودند و دهها بار به حرم رفته بودند ولی بسیاری از آنها شناختی از این اماکن نداشتند.

پخش روزنامه در کلاس: به منظور افزایش مطالعه عمومی و ایجاد انگیزه برای مطالعات اختصاصی دانش آموزان از این روش استفاده شد.

نوشتن تحقیق و پژوهش: ابتدا چگونگی روش تحقیق گفته شد و سپس موضوعات تحقیقی هم مشخص شد و هر دانش آموز حداقل در طول سال دو تحقیق مفصل ارائه دادند.

شاخصه های کیفی موفقیت طرح:شواهد 2

در اواخر سال نظر دانش آموزان نسبت به تاریخ عوض شد.

سطح مطالعاتی دانش آموزان تا حدودی افزایش یافت.

آشنایی نسل سوم انقلاب از انقلاب بیشتر شد.

اعتماد به نفس و خود باوری دانش آموزان بیشتر شد.

آشنایی بیشتر با اماکن تاریخی قم و یا در شهرهای دیگر به دلیل مسافرت بیشتر شد.

توجه پیدا کردن آنها به مسائل تاریخی که از تلویزیون مطرح یا پخش می شد.

خاطره نویسی به عنوان ثبت وقایع مهم خود و جامعه در بین آنها افزایش پیدا کرد.

علاقه ایجاد شده در این درس باعث افزایش سطح نمرات دانش آموزان در طی سال شد.

ارزشیابی:

دانش آموزانم پیشینه ی فرهنگی خود را بیشتر شناختند.

تعداد علاقه مندان به درس تاریخ را از 24نفر به 75نفر افزایش دادم(از میان 92نفر)

همکاران دیگر به خصوص همکاران علوم اجتماعی از این طرح استقبال کردند.

مشارکت در کار گروهی در بین دانش آموزانم افزایش پیدا کرد.

زنگ تاریخ تبدیل به زنگ شاد و پر هیجان و بروز هنرهای مختلف دانش آموزانم شد.

 

·       راهکارهای علاقه مندی دانش آموزان به دستور زبان

·         کلثوم حسنخانی، مدرسه ی عفاف خورآباد /منطقه ی کهک ـ

بیان مسأله:

آنچه مرا برآن داشت تا دست به این اقدام پژوهی بزنم، مشکل دانش آموزانم در یادگیری درس دستورزبان بود، به گونه‌ای که سد راه پیشرفت تحصیلی آنان شده‌بود. آنها چند جلسه‌ی متوالی در درس دستورزبان نمراتی بسیار پایین‌تر از حدّ انتظار کسب کرده‌بودند. این امر بر تدریس درس ادبیّات هم تأثیر گذاشته‌بود به این دلیل که من وقت بیشتری را به دستورزبان اختصاص می‌دادم و از اهداف آموزشی و پرورشی دیگر کتاب باز می‌ماندم. این امر سئوالات زیادی را به ذهن من ‌آورد که چرا دانش‌آموزان کلاسم در درس دستورزبان پیشرفتی از خود نشان نمی‌دهند؟آیا دستورزبان درس پیچیده و دشواری است یا نحوه‌ی تدریس و ارزشیابی این درس نادرست است؟

ارائه اطلاعات(شواهد یک):

گام نخست برای شناخت و ارزیابی مسأله، گفت‌گویی بود که میان من و همکاران دیگرم صورت گرفت. آنان عموماً، تنبلی و بی‌مبالاتی بچّه‌ها را علل پایین بودن نمرات می‌دانستند. به منظور بررسی دقیق تر مسأله از روش‌های زیر نیز استفاده کردم: الف ـ مطالعات اکتشافی: خواندن مقاله‌ها و کتب مرتبط و انجام مصاحبه ب ـ استفاده از روش مشاهده‌:1ـ مشاهده‌ی مستقیم: برای بررسی دقیق مشکل موجود نمرات آزمون های برگزار شده را جداگانه در سه جدول وارد کرده و نتایج و نمودار هر سه را در جدول و نمودار جداگانه‌ای بررسی کردم. با مقایسه‌ی آزمون سوم با دو آزمون قبل بر من ثابت شد که اضطراب و استرس امتحان یا ترس از نمره در نتایج این آزمون هیچ تأثیری نداشته‌است.2ـ مشاهده‌‌ی غیر مستقیم: در این بخش پرسش‌نامه‌ای ساده تدوین کردم و در یک جلسه‌ی درسی به دانش‌آموزان دادم. با مقایسه‌ی پاسخ‌های دانش‌آموزان و بسامد آنها، فرضیه‌ای ثابت شد مبنی بر اینکه بین پایین بودن نمرات دانش‌آموزان و خصوصیّات آموزش و نحوه‌ی تدریس معلّم و هم چنین جذّابیّت و مقبولیّت درس رابطه وجود دارد.

راه حل های پیشنهادی:

راه‌حل‌های زیر بر مبنای مطالعات انجام شده ارائه شدند. الف ـ استفاده از روش‌های فعّال مشارکتی شامل: 1ـ قصّه‌گویی2ـ  روش ایفای نقش 3ـ بازی و تحّرّک ب ـ تشویق.

اجرای راه حل ها:

الف ـ روش قصّه‌گویی: در این مرحله، برای تدریس درس انواع ماضی، با استفاده از صنعت انسان‌نمایی پدیده‌ها(شخصیت‌بخشی)، داستان خانواده‌ی آقای فعل را نوشتم و به هر کدام از فعل‌‌ها: ساده، استمراری، ماضی بعید... شخصیّت‌ انسانی ‌بخشیدم و در قالب قصّه‌ای انواع ماضی ها را به دانش آموزان یاد دادم.

ب ـ روش ایفای نقش: در این روش که موضوع ما نحوه‌ی ساخت بن ماضی و مضارع از طریق نمایش رستوران‌ فعل‌ها بود.

طبق این نمایش گروهی از فعل‌ها با هم به رستوران می‌روند و غذا سفارش می‌دهند. این غذاها در حقیقت با نام اجزای تشکیل دهنده‌ی هر کدام از آنها نام‌گذاری شده بودند. هر کدام از فعل‌ها بایستی از میان لیست غذاها، غذایی را که متناسب با اجزای تشکیل‌دهنده‌ی خودش باشد؛ انتخاب می کرد.

ج ـ بازی و تحرّک: بازی‌های ارائه شده در این اقدام پژوهی، کاملاً ابتکاری و خودساخته بوده و از تنوّع کافی برخوردار بودند. برخی از این بازیها به قرار زیرند: بازی نگاه کن و جور کن، بازی بشنو و بپر، بازی ببین و بپر، بازی تقویت چگونگی ساخت فعل‌ها.

دـ تشویق: در پایان تدریس فعل‌ها، جشنی برگزار شد و از دانش‌آموزان موفّق در این درس قدردانی به عمل آمد. و هم‌چنین نمایشگاهی از کارهای دستی دانش‌آموزان مربوط به درس انواع فعل‌ها برگزار و به بهترین کارها جوایزی ارائه شد.

ارائه اطلاعات( شواهد 2 ):

بعد از اجرای روش‌های انتخاب شده ، تغییرات قابل ملاحظه‌ای در نگرش  دانش‌آموزان نسبت به دستورزبان ایجاد شد. برای ارزیابی عملکرد یادگیری آنها، از دو روش استفاده کردم: الف ـ برگزاری آزمون ب ـ استفاده از روش مشاهده‌ی غیرمستقیم و طراحی پرسش‌نامه. با مقایسه‌ی نمودار سه آزمون برگزار شده در آبان و امتحان دی‌ماه، سیر صعودی نمرات دانش آموزان در آزمون دی ماه چشمگیر بود. در روش مشاهده غیر مستقیم (پرسش‌نامه) با ارزیابی پاسخ‌های دانش‌آموزان و بسامد آنها نتایج زیر حاصل شد: 100٪ دانش‌آموزان استفاده معلّم از روش‌های فعّال در تدریس دستورزبان مانند اجرای نمایش، بازی‌ها و... را دلیل پیشرفت خود دانسته و به درس دستورزبان ابراز علاقه‌مندی کرده بودند. و 96٪ آنان روش‌های فعّال تدریس مانند اجرای نمایش، قصّه‌گویی، انجام بازی‌های فعل‌ها و... را مؤثّرترین روش در تدریس دستورزبان دانسته بودند.

 

·   راهکارهای افزایش علاقه مندی دانش آموزان پایه اول راهنمایی مدرسه شهید آوینی نسبت به درس ریاضی از طریق کار گروهی

·        سکینه باقری منش

بیان مسئله

تاکید بر روش فعال و مشارکتی تدریس و جنبه های کاربردی دروس، زمینه های تفکر را در دانش آموزان تقویت نموده، یادگیری از دوام و عمق بیشتری برخوردار گردیده و انگیزه فراگیران را افزایش می دهد. که یکی از این روش های فعال، کار گروهی و بحث همگانی در کلاس است که سبب اعتلای آموزش و رشد خلاقیت های دانش آموزان می شود. مشکلی که مرا چندین سال متوالی متوجه خود کرده بود این بود که، دانش آموزان در کلاس ریاضی، هنگام کار گروهی، درگیر ریاضی نمی شدند و از مطالب ریاضی استفاده نمی کردند و در کل علاقه ای به کار گروهی در ریاضی نشان نمی دادند.

ارائه اطلاعات(شواهد 1)

من به عنوان معلم ریاضی، مشاهده کردم که دانش آموزان کلاس، در هنگام کار گروهی و بحث درباره ریاضی، هیچ علاقه ای از خود نشان نمی دهند و حتی هنگام کار گروهی شاهد بروز مشکلاتی در کلاس بودم که نه تنها هیچ اثر مثبتی در روند یادگیری ریاضی نداشت، بلکه باعث بی علاقگی دانش آموزان نسبت به ریاضی می شد. لذا، این اقدام پژوهی که بین دو کلاس اول راهنمایی شهید آوینی با فراوانی 69 نفر انجام گردید، به دنبال این هدف بوده است که میزان علاقه مندی دانش آموزان را به ریاضی از طریق کار گروهی افزایش دهد.

راه حل های پیشنهادی

در این قسمت از روش های مختلف گرد آوری اطلاعات مانند: الف- پرسشنامه ب- مصاحبه ج- مطالعه کتابها و مجلات تحقیقاتی و اقدام پژوهی هایی که در این زمینه صورت گرفته بود استفاده شد و با جمع بندی اطلاعات بدست امده، راه حل های پیشنهادی به بیش از 20 راه حل رسید که به چند مورد از آنها اشاره شده است:تشکیل گروها براساس نام درسی-دوستی با توافق خود آنها و نظارت معلم، مطرح شدن هر دانش آموز با هر نوع فعالیت در گروه، برگزاری مسابقه ی ریاضی بین گروهها و تهیه یک دفتر شکیل به نام "دفتر فعالیت"و...

اجرای راه حل ها

با توجه به موارد فوق از بین راه حل های پیشنهادی و با توجه به پرسشنامه تنظیم شده و اولویت بندی پاسخ ها راه حل های زیر انتخاب گردید:

1- ایجاد انگیزه در دانش آموز و تشویق آنان به انجام کار گروهی، 2- گروه بندی دانش آموزان و تعیین سر گروه برای انان، 3- تنوع در کار گروهی با روشها و راهکارهای متفاوت، 4- جلب همکاری والدین برای مشارکت دانش آموزان به انجام کار گروهی.

پس از اجرای برنامه و نظارت کامل بر اجرای درست آن، با مشاهده دقیق کارهای گروهی در کلاس و وضعیت روحی آنان و بررسی دفتر فعالیت هر دانش آموز در هفته و شمارش کارتهای تشویقی و همچنین مصاحبه با همکاران، والدین و خود دانش آموزان، شاهد بودم که تعداد دانش آموزان علاقه مند به کار گروهی رو به افزایش است و دانش آموزان با پویایی و نشاط به انجام مسئولیت های خود در گروه می‌پرداختند.

ارائه اطلاعات(شواهد 2)

دانش آموزان بدون خستگی و اکراه، در کار گروهی ریاضی شرکت می کنند.

آنان بدون بی احترامی به نظر دیگران در کلاس، صحبت های دوستان خود را می شنوند.

آشنایی دانش آموزان با شرایط و چگونگی کار گروهی و استفاده از دفتر فعالیت باعث گردید که اختلاف ها و تنش ها دیگر در گروهها دیده نشود.

همچنین دانش آموزان با میل و رغبت به کار گروهی در مدرسه و خارج از مدرسه می پرداختند و انجام کارهای جنبی نشان از به وجود آمدن بستر مناسب و حمایت شدن دانش آموزان درخانوده ها بود.

 

·       چگونه می توانم ، با شادی و نشاط در کلاس درس علوم تجربی سطح یادگیری را ارتقاء دهم

·       طاهره زمانی /مدرسه راهنمایی حضرت ابوالفضل ( ع ) ناحیه یک

بیان مسئله :

یکی از واقعیتهایی که سبب شده است پرورش مهارت ها در درس علوم تجربی مورد توجه فراوان قرار گیرد این است که می دانیم بسیاری از مفاهیمی که در کتاب های درسی به دانش آموزان یاد داده می شود . پس از مدتی فراموش می گردد . در واقع ، اگر حاصل دوره تحصیلات مدرسه ای ، تنها انتقال پاره ای از مفاهیم به ذهن دانش آموزان باشد ، با فراموش شدن آن مفاهیم ، حاصل کلیه سال های تحصیل نیز از دست می رود . به همین سبب ، باید سعی کنیم علاوه بر مفاهیم پایه ، راهی به دانش آموزان نشان دهیم که خودشان بتوانند به دنبال معرفت و دانش مورد نیاز خود بگردند لذا در شیوه های نوین آموزش علوم تجربی سعی می شود که یادگیری ، تا حد امکان ، از قطب آموزش و یادگیری انفعالی دور و به قطب آموزش و یادگیری فعال نزدیک شود .

ارائه اطلاعات ( شواهد یک )

1 . گفتگو با همکاران خصوصاً همکاران هم رشته در مورد وضعیت شادابی و تحرک دانش آموزان

2 . گفتگو با دانش آموزان کلاس در مورد میزان علاقه آنها نسبت به تحصیل و مشاهده وضعیت ظاهری آنها در کلاس درس

3 . گفتگو با اولیاء دانش آموزان و بررسی دلایل بی انگیزگی دانش آموزان

4 . بررسی وضعیت نمرات دانش آموزان در پایه پنجم و تهیه نمودار

5 . بررسی وضعیت نمرات دانش آموزان سال دوم راهنمایی البته نمرات مربوط به پایه پنجم و اول راهنمایی و مقایسه نمرات با نمرات دانش آموزان مورد پژوهش

6 . اختلاف نمرات درس علوم تجربی پایه پنجم و اول راهنمایی در گروه شاهد

راه حل های پیشنهادی

1 . حمایت از دانش آموزان 2 . توأم ساختن درس با شعر و موسیقی

3 . فعالیتهای گروهی 4 . بیان درس بصورت داستان 5 . ایجاد شادی و هیجان در محیط مدرسه 6 . تغییر و تحول در مکان یادگیری

7 . نقش معلم 8 . گردش علمی 9 . بازیهای تربیتی

اجرای راه حل ها

1 . حمایت از دانش آموزان : خصوصاً در مورد دانش آموزان مضطرب ، خجالتی ، کم رو و یا ضعیف از نظر درسی که نیاز بیشتری به حمایت از طرف معلم دارند ، بیشتر مورد توجه بودند .

2 . فعالیتهای گروهی : گروه بندی دانش آموزان بصورت ناهمگن شامل خوب ، متوسط و ضعیف ، تا دانش آموزانی که کم رو ، مضطرب و خجالتی هستند . احساس راحتتری برای بیان نظرات خود همراه گروه داشته باشند .

3 . بیان درس بصورت داستان : در بعضی از دروس که امکان بیان مطالب درسی بصورت داستان بود از این روش استفاده می شد که اثرات مثبت و سازنده فراوانی چون درک و فهم آسان درس و جذب بچه ها به سوی گوش دادن و یادگیری را دارد .

4 . ایجاد شادی و هیجان در محیط مدرسه لازم است بدانیم که از عوامل مؤثر در ایجاد محیط آموزشی شاد عبارتند از     1 . مدیر و معاون        2 . وضعیت فیزیکی مدرسه       3 . معلم

5 . تغییر و تحول در مکان یادگیری : برای انجام فعالیتهای گروهی کتاب مانند بحث کنید و غیره ، نیمکت ها دو به دو مقابل هم قرار داده می شد تا اعضا گروه بتوانند به راحتی کار خود را انجام دهند و یا هنگام دوره دروس نیمکتها در چهار طرف کلاس چیده می شد .

6 . معلم : وضعیت ظاهری معلم      - برقراری رابطه ای دوستانه و صمیمی

استفاده از کلمات با جملات طنز یا شوخی با رعایت حرمت دانش آموزان

تشویق دانش آموزان با استفاده از کارت تشویق ، داشتن شور و اشتیاق هنگام تدریس مطالب درسی و استفاده از مثالهای مناسب

7 . گردش علمی : چون بیرون بردن دانش آموزان از مدرسه مشکلات بسیاری دارد لذا فعالیت خود را محدود به محیط مدرسه و خارج از کلاس کردم مثلاً تدریس دنیای گیاهان در کنار باغچه در حیاط مدرسه

8 . بازیهای تربیتی : روش نمایشی مثلاً برای نمایش ویژگیهای مواد ، هر کدام از دانش آموزان به عنوان یک اتم می باشند و یا پرسش درس بصورت مسابقه برای دوره های درسها

9 . توأم ساختن درس با شعر و موسیقی : در این زمینه چون طبع شعری نداشتم کار خاصی انجام ندادم

ارائه اطلاعات ( شواهد 2 )

نمرات پایه پنجم و اول راهنمایی دانش آموزانی که اکنون کلاس دوم راهنمایی بودند طبق تصمیم اتخاذ شد . در جلسه آبان ماه از پرونده دانش آموزان ، تهیه شده و نموداری برای آن رسم نموده بودم نکته ای که توجهم را جلب کرد پراکندگی نمرات بود که در پایه پنجم طبق نمودار بین 15 تا 20 و اما نمودار مربوط به اول راهنمایی پراکندگی نمرات بین 10 تا 20 می باشد . اما آنچه در طول مدت پژوهش توانستم به آن برسم کم کردن اختلاف میانگین نمرات کلاس پنجم و اول راهنمایی بود که این اختلاف در مورد گروه اول شاهد 56/3 و گروه دوم 28/2 بود که در مورد گروه مورد پژوهش این اختلاف به 1 و 66/1 رسید که به نظر من یک موفقیت برای این پژوهش محسوب می شد .

  

·       چگونه توانستم ترویج مصرف درست را در کلاس آموزش دهم

·        معصومه نجفی فرد /مدرسه راهنمایی خوش رفتار

 بیان مساله :

دبیر علوم در مقطع راهنمایی با 18 سال سابقه می باشم.در دو مدرسه با دو شیفت مخالف مشغول به کار هستم. این پژؤوهش در مدرسه ای با 11کلاس انجام شده است. دانش آموران از نظر مالی در وضعیت خوبی بسر می برند. امتحانان ترم اول شروع شده بود .وهر روزبا شروع زنگ کلاسی در کلاسی گچی برای نوشتن نبود زنگهای تفریح نیز می دیدم بچه ها چندین نوع خوراکی گرفته بودند و بامیلی بعضی را می خوردند..

تا اینکه رهبر عزیزمان سال 88 را سال حرکت به اصلاح الگوی مصرف اعلام کردند. ومن نیز سریع بعد از عید کارم را با توجه به زمینه قبلی شروع کردم.ود راین مدت کم اقدامات خوبی انجام شد.

توصیف وضع موجودیا شواهد (1)

اعمال سلیقه‌ها و روش هادرکلاس بدون برنامه ریزی قبلی .توزیع نا عادلانه گچ در کلاسها.اسراف وهدردهی کاغذ در کلاس.پاره کردن زیاد برگ های دفترچه.تعویض انواع کفش وچادر دانش آموزان به صورت مکرر.خریدغیر متعارف لوازم تحریر متنوع وجدید توسط دانش آموزان.آوردن پول اضافی به مدرسه.ریختن کاغذ های باطله به سطل زباله همراه دیگر زباله ها.آوردن تحقیقات اینترنتی توسط دانش آموزان وتحمیل پول اضافی به خانواده ها.استفاده نکردن بعضی از دانش آموزان از قرص آهن وشیر وازبین بردن این دو ماده مهم. و...

راه حل های پیشنهادی:(انتخاب راه حل ها)

با توجه به موارد فوق برای تحقق اهداف طرح در رابطه با ترویج مصرف درست دانش آموزان پایه اول از بین راه حل های پیش نهادی و با توجه به پرسشنامه تنظیم شده و اولویت بندی پاسخ ها راه حل های زیر انتخاب گردید :

تهیه تراکت و بروشورهایی برای دانش آموزان و خانوده های آنان حاوی اطلاعاتی در مورد میزان  اسراف در جامعه یا مذمت آن و نیز ارائه راهکارهای عملی مصرف درست و القاء این نظر که " صرفه جویی مصرف نکردن نیست ، بلکه درست مصرف کردن است "

تشکیل گروه های دوستدار محیط زیست در مدرسه ومحله برای تشویق دیگران به تفکیک زباله ها.

نوشتن احادیثی از ائمه وسخنان بزرگان با خطی زیبا در باره ی درست مصرف کردن .

اجرای راه حل ها:

خانواده ها نقش بسیار موثری در اصلاح الگوی مصرف دارند.خانواده بسیار قدرتمند و دارای مسوولیت است زیرا عادت های خوب و غیر مصرفانه را می تواند به بچه ها درست آموزش دهد و نقش جامعه در این حوزه فقط به تثبیت آموخته ها محدود میشود..مدارس بستر مناسبی برای پرورش نسل نواندیش و آشنا کردن آنها بامحدودیت‌های موجود اعم از محدودیت‌های زمانی، منابع موجود و... و همچنین تغییر رویه از کمیت‌گرایی به سوی کیفیت‌گرایی ومکمل آموزش خانواده وجامعه است.

اختصاص دقایقی از مراسم آغازین مدارس به ارائه آمارهای ساده و قابل فهم به دانش آموزان در رابطه با صرفه جوئی.

ترتیب دادن فعالیت برای جمع آوری کاغذ های باطله از سوی دانش آموزان در خانه ومدرسه.

تقاضا از همکاران که تحقیقات اینترنتی راکمتر کنند تا هزینه اضافی به دوش خانواده ها نیفتد.

تشکیل گروه های دوستدار محیط زیست در مدرسه ومحله برای تشویق دیگران به تفکیک زباله ها.

تهیه تراکت وبوروشور در ترویج درست مصرف کردن.

دادن تحقیق در باره مصرف صحیح در زندگی.

توصیف وضع مطلوب (شواهد (2)

در اواخر سال تحصیلی 88-87با توجه به فعّالیّت های انجام شده در کلاس دانش آموزان به نکات صرفه جویی بیشتر توجهی داشتند.

در زنگ تفریح لامپ و بخاری را خاموش می کنند.

با روشن بودن بخاری وکولر پنجره باز نمی گذارند..

دانش آموزان از خود وزندگی خود احساس رضایت دارند.

انگیزه احترام به نیازمندان در آنها ایجاد و همچنین با نحوه ی احترام گذاری به آنان بیشتر آشنا شدند.

در مسائل مربوطه به قناعت واصلاح الگوی مصرف با دوستان و هم گروهان خود همکاری می کنند

.والدین از توانایی قناعت فرزندانشان و مأنوس شدن آنهابا صرفه جویی احساس رضایت می کنند.

 

·       روشهای علاقه مند کردن دانش آموزان دخترپایه اول راهنمایی به درس ریاضیات

·       سکینه حاجی محمدی , آموزشگاه  15 خرداد منطقه ی خلجستان

بیان مسئله

اقدام پژوه در اوایل سال تحصیلی با یک بررسی و گرفتن اولین امتحان در کلاس متوجه شد حدود یک سوم دانش آموزان کلاس نمرات کمتر از5 گرفته اند و بیش از نصف کلاس کمتر از نمره ی  10 گرفته اند لذا از دانش آموزان چند پرسش نمودم ازآنجایی که تدریس ساعات دروس هنر و تربیت بدنی این کلاس نیز با اینجانب بود سؤالاتی را در مورد علاقهی آنها به این درسها نمودم هدف اینجانب بعنوان معلم ریاضی این است41 درصد علاقمندان کلاس درس ریاضی را به62 درصد ارتقا دهم و دانش آموزانی را که علاقه ای به انجام تکالیف درس ریاضی ندارند و فعالیّت چندانی در کلاس ریاضی از خود نشان نمی دهند را با راهکارهای مناسب وضعیتشان را بهبود ببخشم

ارائه اطلاعات

با آغاز سال تحصیلی با توجه به نتایج امتحان اولیه از دانش آموزان کلاس و با بررسی پاسخ دانش آموزان به سؤالات مطرح شده و مشاهده رفتار دانش آموزان در ساعت ریاضی و پرسش از اولیاء آنان بدست آمد که :دانش آموزان علاقه ناچیزی به زنگ ریاضی داشتند دانش آموزان درس ریاضی را سخت می پنداشتند از مجموع 24 نفر دانش آموز کلاس اول راهنمایی 15 خرداد با توجه امتحان کلاسی از آنان متوجه شدم. هشت نفرکمتر از نمره ی  5 و شش نفر بین نمرات 5 تا 10 و چهار نفر بین نمرات 10 تا 15 وشش نفر بیشتر از نمره 15 گرفتند.

راه حل های پیشنهادی

بطور کلی با جمع آوری پرسشنامه ها و تجزیه و تحلیل آنها و همچنین نتایج مطالعه تحقیقات انجام شده و جمع بندی آنها موارد زیر پیشنهاد گردید که عبارتند از:گروه بندی دانش آموزان و انجام فعالیّتهای درس با مشارکت و همیاری اعضای گروه- استفاده از روش تدریس فعال - اهمیت ویژه به فعالیّتهای خارج از کلاسی دانش آموزان در نمره ی مستمری -  بر پایی نمایشگاهی ازفعالیت های خارج از کلاس جهت افزایش انگیزه و یادگیری در بین دانش آموزان.....

اجرای راه حل ها

پس از کسب اعتبار مورد نیاز , راه حل های انتخاب شده یک به یک به اجرا در آمدند.فرآیند اجرای راه حل ها به شرح ذیل بوده است :1- مشاوره ی اولیای مدرسه در ایتدای سالتحصیلی در زمینه اهمیت دادن به درس ریاضی. 2-توجه ویژه به اشکالات یادگیری دانش آموزان و اثر بخشی کار معلم.3- گروه بندی دانش آموزان و انجام فعالیّتهای درس با مشارکت و همیاری اعضاء گروه.4- استفاده از روش تدریس فعال. 5- تعیین تکلیف درسی متناسب با توانایی دانش آموزان.6- دادن تکلیف فعالیّتهای خارج ازکلاس برای دانش آموزان و تأثیر انجام آن در نمره ی مستمری.7- بر پایی نمایشگاهی از فعالیّت های خارج از کلاس هر درس در مدرسه8- تشویق و معرفّی دانش آموزان فعّال در گروهها که به همیاری هم گروه های خودپرداخته بودند. 9- ایجاد رابطه ی عاطفی توأم با منطق با دانش آموزان توسط معلمان 10- کشف علایق دانش آموزان و سعی در برجسته کردن آنها در جهت تقویت انگیزه و علاقهی آنها در درس ریاضی و  ....

توصیف وضع مطلوب(شاهد2)

در اواخر سالتحصیلی 88 - 87 با توجه به فعالیتهای انجام شده در کلاس,دانش آموزان بیش از پیش  به ریاضی علاقمند شده و در پی یادگیری بیشتر ریاضی بودند محقق توانسته بود تعداد دانش آموزانی را که در ابتدای سالتحصیلی در امتحان کتبی ریاضی کمتر از 10 گرفته بودند را به صفر نفر کاهش داده و تعداد دانش آموزانی را که نمرات 10 تا 15 گرفته بودند را از چهار نفر در ابتدای سال به شانزده نفر در آخر سال افزایش دهد و تعداد دانش آموزانی را که بالاتر از نمره ی 15 گرفته بودند از شش نفر در اوایل سال به هشت نفر در آخر سال تحصیلی ارتقا ببخشد.

 

 ·   چگونه توانستم کلاس های سوم بی انگیزه ومعلّم محور ادبیّات را به کلاس های فعّال ، پویا ، با نشاط ودانش آموز محور تبدیل نمایم .

·        محّمد علی صادقی / مدرسه راهنمایی پسرانه امام موسی صدر قم

بیان مسأله :

 درکلاس های سوم متوجّه شدم دانش آموزان بنا به دلایلی نسبت به درس ادبیّات کم توجّه شده اند وعلاقه وانگیزه وپی گیری سابق را ندارد . آنان درکلاس به صورت مخفیانه ، مشغول خواندن یا نوشتن سایر دروس بودند وجوّ شادابی وطراوت از کلاس رخت بربسته بود ومحصّلانم که تامدّتی قبل درکلاس با من همراهی وهم صدایی داشتند ، اکنون دربرخی مواقع فقط سرتکان می دادند ومن به تنها سخن گوی کلاس تبدیل شده بودم .دریک دسته بندی می توانم بگویم :

دانش آموزانی که به درس ادبیّات علاقه داشتند تحت تأثیر این جو علاقه خود را از دست داده بودند .

من نیز به عنوان معلّم کلاس به علّت بی علاقگی وعدم همراهی دانش آموزان متکلّم وحده کلاس شده بودم وباید همه ی کار ها را خودم انجام می دادم .

از روابط خوب عاطفی ورفلکس های طبیعی معلّم وشاگردی خبری نبود ویا بسیار کم رنگ شده بود.

تدریس صرفاً یک طرفه انجام می شد .

نتایج مطلوب درکلاس حاصل نمی شد وبه نظر می رسید دانش آموزان چیزی یاد نمی گیرند واگر هم یاد می گیرند فقط برای امتحان دادن وکوتاه مدّت است .

دانش آموزان خیلی زود احساس خستگی می کردند.

برخی از همکاران درس ادبیّات را کم اهمّیّت می دانستندوبه آن با بی مهری برخورد می کردند.

شواهد یک :

با توجّه به موارد زیر نیاز به پژوهش درعمل را ضروری دیدم :

اکثر اوقات درکلاس مشاهده می کردم بچّه ها مشغول نوشتن یا خواندن سایر دروس می باشند.

اگر ساعت آخر با آنان کلاس داشتم تعدادی از آنان را افسرده یا ناراحت می دیدم به نحوی که برخی اوقات کلاس را تحت تأثیر قرار می دادند.

هنگام اعلام یا برگزاری امتحانات با مقاومت فراگیرانم روبرو می شدم .

درخواست های مکرّر مبتنی بر اختصاص زمانی جهت مطالعه وجودداشت .

نتایج مصاحبه ها وپرسش نامه بیانگر این بودکه کلاس نیاز به تغییرات جدّی دارد.

راه حل های پیشنهادی:

منع دانش آموزان از مطالعه کتب دیگر درزنگ فارسی .

ممانعت از نوشتن تکالیف وتمارین دروس دیگر درکلاس ادبیّات .

تشویق دانش آموزانی که درکلاس به درس توجّه بیشتری داشتند.

ارائه تکالیف زیاد به دانش آموزان جهت عنایت بیشتر آنان به این درس .

برّرسی دقیق وپی گیری  تکالیف داده شده .

صحبت با همکارانی که تکالیف گفته شده توسط آنان درکلاس ادبیّات نوشته یا خوانده می شد.

هماهنگی با مدیریّت محترم آموزشگاه جهت جابه جایی روز وساعت درس ادبیّات .

اختصاص وقتی درکلاس جهت خواندن یا نوشتن سایر دروس.

الزام دانش آموزان به نوشتن تحقیق .

فعال سازی  گروه های درسی .

واگذاری کار تدریس به دانش آموزان .

واگذاری فعّالیّت های درسی وعملی به دانش آموزان از طریق یک برنامه مشخص .

تشکیل نمایشگاه ادبیّات از کارها وفعّالیّت های ارائه شده توسط دانش آموزان .

استفاده از نمایشگاه فعّالیّت هاو کارهای ارائه شده توسط دانش آموزان ، جهت تدریس توسّط خود آنان وباز آموزی مطالب

راهکارهای پیشنهادی را با توجّه به دانش ضمنی و مطالعات ومشاوره هایی که انجام شد ، مدّ نظرم قرار دادم .

اجرای راه حل انتخابی :

با استفاده از تلفیق چهار روش آخر ذکر شده ، لیستی از فعّالیّت ها برای دانش آموزان تهیّه شد وبه آنان ارائه گردید وپس از انتخاب یکی از آن ها توسط هرکدام از دانش آموزان درباره آن موضوع به کنکاش مطالعه پرداختند وسپس اقدام به تهیه وساخت آن کارها اقدام نمودند .

درنهایت دست سازه ها ، تابلوها ، سی دی های نرم افزاری ، چارت ها ، وبلاگ ها و... جمع آوری گردید ودر نمایشگاهی درمعرض دید عموم دانش آموزان ، همکاران ، مسؤولین سازمان واداره قرار گرفت .

پس از آن کلاس های ادبیّات درنمایشگاه مذکور تشکیل می گردید ودانش آموزان بنا به مباحث پیش آمده با توجّه به تسلّطی که نسبت به موضوعات داده شده پیدا کرده بودند درباره ی موضوع کتاب درکلاس تدریس می کردند وبه سؤالات همکلاسی های خود پاسخ می دادند ومعلّم هم به عنوان محور ، فرایند آموزش راجهت دهی می کردوناظر به اجرای صحیح کارها بود .

دانش آموزان هم به دلیل مشارکت درکار تدریس فعّال ، پویا وبا نشاط اقدام به همراهی با کلاس ومعلّم می نمودند وعلاقمندانه مطالب درسی را پی گیری می کردند وبه علّت درگیر شدن درمباحث کلاس وتنوّع بیانات ونوع تدریس دیگر مجالی برای پرداختن به سایر امور پیدا نمی شد و رخوت واسترس کلاس های دیگر به این ساعت منتقل نمی گردید .

شواهد دو :

انجام راه حل های انتخاب شده نتایج بسیار مطلوب وملموس وقابل مشاهده ای داشت . درکلاس ادبیّات دیگر خبری از کسالت وبی حالی وتقاضای مطالعه یا نوشتن سایر دروس نبود . حواسّ دانش آموزان درکلاس به درس معطوف بود وبه علّت مشارکت وهمراهی دانش آموزان درفرایند تدریس کلاس پویا ، شاداب وبانشاط شده بود .

ضمن این که ایجاد نمایشگاه فعّا لیّت های دانش آموزان عامل محرّک اصلی دراجرای طرح محسوب می شد.همچنین عاملی گردید تا نظر بسیاری از دبیران نسبت به درس ادبیّات تغییر پیدا کند .

درحین اجرای طرح چند فیلم کوتاه از فعّالیّت وتحرّک کلاس پس از اجرای طرح وهنگام برگزاری کلاس ها درنمایشگاه تهیّه شد که نشانگر میزان علاقمندی دانش آموزان وموفقیّت کار می باشد .

[ ۱۳٩٠/۱٢/٢٠ ] [ ٧:٢٦ ‎ق.ظ ] [ احمد بالاگر ]
درباره وبلاگ

امکانات وب
== ==